Wat sublinguale opname is

Sublinguaal betekent letterlijk "onder de tong". Bij sublinguale opname laat iemand een vloeistof of tablet enige tijd onder de tong rusten, zodat de stof via het mondslijmvlies in de bloedbaan wordt opgenomen. Deze route omzeilt de eerste passage door de lever.

Stel: iemand druppelt drie druppels CBD-olie onder zijn tong en houdt de druppels een minuut vast voordat hij ze doorslikt. In die minuut nemen kleine bloedvaten in het mondslijmvlies een deel van de CBD op, direct naar de bloedsomloop. Wat na een minuut nog niet is opgenomen, gaat alsnog naar de maag en volgt de orale route (Bron: Millar et al., 2018).

Voor CBD is dit de meest gebruikte toedieningswijze in Nederland, omdat CBD-olie de meest verkochte productvorm is. De sublinguale route levert een goede balans tussen snelheid van effect en beheersbare dosis.

Waarom sublinguaal beter opneemt dan doorslikken

De reden voor het verschil ligt in de anatomie. Het mondslijmvlies is dunner en beter doorbloed dan het maagslijmvlies, en de bloedvaten leiden direct naar de systemische circulatie zonder omweg via de lever.

Bij doorslikken gaat een stof via de maag en darmen naar de leverpoortader. Daar aangekomen wordt de lever de eerste stop. Cytochroom P450-enzymen in de lever breken een aanzienlijk deel van de CBD af voordat het de rest van het lichaam bereikt. Dit heet het first-pass effect.

Bij sublinguale opname is er geen leverpassage. De bloedvaten onder de tong stromen direct in de halsader en van daar naar het hart. De stof komt intact in de bloedbaan aan.

De praktische implicatie: dezelfde mg-hoeveelheid CBD levert bij sublinguale toediening ongeveer twee tot drie keer meer CBD in de bloedbaan dan bij orale toediening. Zie biologische beschikbaarheid voor de details.

Voordelen van sublinguale opname

Voor CBD-gebruik heeft de sublinguale route drie hoofdvoordelen boven capsules of edibles.

Snellere opname: effect wordt doorgaans binnen 15 tot 45 minuten voelbaar, versus 60 tot 90 minuten bij orale toediening. Voor mensen die het effect binnen een uur willen merken, is dit relevant.

Hogere biologische beschikbaarheid: ongeveer 13 tot 19 procent sublinguaal versus 6 tot 8 procent oraal. Voor dezelfde bloedspiegel is een lagere dosis nodig.

Geen first-pass effect: de lever heeft geen kans om CBD af te breken voordat het in de bloedbaan komt. Voor mensen met verminderde leverfunctie kan dit een relevant verschil zijn.

Praktische techniek

Voor optimale sublinguale opname zijn een paar handelingen belangrijk.

Voorbereiding: druppel de gewenste hoeveelheid direct onder de tong. Sommige mensen vinden het handig om eerst even wat speeksel weg te slikken, zodat er ruimte is voor de olie.

Rusttijd: houd de druppels 60 tot 90 seconden onder de tong. In die tijd neemt het mondslijmvlies een deel van de CBD op. Kortere tijd betekent minder opname; langere tijd geeft niet significant meer.

Doorslikken: na 60-90 seconden slik je wat overblijft. Dat deel volgt de orale route en heeft lagere beschikbaarheid, maar draagt nog steeds bij aan de totale dosis.

Timing rond eten en drinken: eten of drinken in de eerste 5 tot 10 minuten na inname verkort de sublinguale opname. Voor optimaal effect: neem CBD niet direct na een grote slok water of een bite.

Timing rond tandenpoetsen: direct na tandenpoetsen zit er tandpasta-residu in de mond dat de opname mogelijk beïnvloedt. Voor sublinguale inname is even wachten na tandenpoetsen praktisch.

Wat helpt bij een lastige smaak

Voor sommige mensen is de smaak van CBD-olie een obstakel. Vooral full-spectrum-oliën hebben een aardse tot bittere smaak.

Concentratie kiezen: een hoger percentage betekent minder druppels voor dezelfde mg. Voor mensen die de smaak niet fijn vinden, kan een 10 of 15%-olie handiger zijn dan een 5%.

Snel na een sterke smaak: sommige mensen nemen de druppels direct na koffie of een sterk gekruide maaltijd, wanneer de smaakpapillen al bezet zijn.

Aroma-oliën: sommige merken bieden CBD-oliën met munt, citrus of andere aroma's. Voor mensen die de aardse hennep-smaak niet prettig vinden, kan dit een oplossing zijn.

Carrier-keuze: MCT-olie is smaakneutraal, terwijl hennepzaadolie een uitgesproken aardse smaak heeft. Voor sublinguaal gebruik is MCT vaak prettiger.

Directe sluk water na de rusttijd: na 60-90 seconden een slokje water helpt om de smaak weg te spoelen.

Alternatieven bij lastige sublinguale opname

Voor mensen die sublinguaal niet prettig vinden (smaak, ongemak in de mond, moeite met vasthouden), zijn er alternatieven.

Capsules worden ingeslikt en volgen de orale route. Lagere biologische beschikbaarheid, maar geen smaakprobleem. Voor mensen die dagelijks een vast doseringspatroon willen, is dit een simpele optie. Zie CBD-capsules.

Edibles zoals gummies of chocolaatjes zijn ook orale route. Vaak zoeter en aantrekkelijker qua smaak, maar controleer de suiker- en calorie-inhoud.

Pleisters geven de dosis transdermaal af over een periode. Zie CBD-pleisters.

Vapen heeft de hoogste biologische beschikbaarheid, maar de langetermijnveiligheid van vape-vloeistoffen is minder onderzocht. Voor sommige mensen niet geschikt.

Wat sublinguaal niet doet

Sublinguale opname is snel, maar niet direct. Enkele misvattingen zijn goed om uit de wereld te helpen.

Geen snel klik-effect: CBD is farmacologisch anders dan bijvoorbeeld paracetamol. Verwacht geen "klik-effect" binnen tien minuten. Effecten zijn meestal subtiel en pas na herhaald gebruik goed merkbaar.

Niet 100% beschikbaarheid: ook sublinguaal is er verlies. De 13-19% is nog altijd fors lager dan intraveneuze toediening zou geven. Voor de gebruiker is het praktisch te vergelijken met andere niet-invasieve routes.

Niet automatisch beter dan alternatieven voor iedereen: voor iemand die CBD in een specifieke context zoekt (bijvoorbeeld lokale toepassing bij spierpijn), kan een balsem of pleister passender zijn. De route past bij het doel.

Interacties en veiligheid

Voor iedereen die medicijnen gebruikt, is een gesprek met de apotheker onmisbaar voordat CBD in de routine komt.

CBD beïnvloedt cytochroom P450-enzymen in de lever, ook bij sublinguale toediening. De first-pass omzeiling verandert die interactie niet. Voor gelijktijdig gebruik van medicatie zie interacties.

Sublinguale toediening zelf is meestal veilig. Sommige mensen ervaren een licht branderig gevoel of prikkeling in de mond, vooral bij hogere concentraties. Bij aanhoudend ongemak is een alternatieve toedieningsvorm een optie.

Sublinguaal versus buccal versus doorslikken

In de farmacologie wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende oral-mucosale opname-routes. Voor CBD is dit onderscheid niet altijd relevant, maar wel goed om te weten.

Sublinguaal: direct onder de tong. De bloedvaten in het mondslijmvlies aan de onderkant van de mond nemen de stof op. Dit is de meest gebruikte route voor CBD-oliën.

Buccal: tussen de wang en tandvlees. Vergelijkbare opname-mechaniek als sublinguaal. Voor sommige tabletten of pastilles is dit de bedoelde route.

Orale mucosale spray: een spray die in de mond wordt verstoven. De verspreiding is groter dan bij druppels, wat theoretisch de opname kan verbeteren. Sommige CBD-producenten bieden oraal-mucosale sprays aan.

Doorslikken: vloeistof gaat via keel en slokdarm naar de maag en darmen. Dan volgt de orale route met first-pass effect.

Voor CBD-oliën geldt in de praktijk dat mensen deels sublinguaal, deels doorslikkend consumeren. De druppels blijven een tijd onder de tong, en wat er over is wordt doorgeslikt. Dit is een mengvorm van sublinguale en orale opname.

Gerelateerd

• Biologische beschikbaarheid: de vergelijking van opname-routes
• Mg per druppel: het rekenwerk voor doseringen
• Dosering, bouwstenen: hoe route en dosis samenkomen
• CBD-olie: de productcategorie voor sublinguale opname
• Cannabidiol (CBD)

Zie ook alles over CBD, CBD gebruiken, CBD-olie en interacties met medicatie.